علت و درمان کجی گردن در نوزادان و کودکان

کجی گردن در نوزادان و کودکان

برخلاف بسیاری از بیماری‌ها که بدون آثار و علائم ظاهری در داخل بدن ایجاد می‌شوند، کجی گردن یا تورتیکولیس از خارج بدن به راحتی قابل مشاهده است. این عارضه را می‌توان هنگامی که سر کودک به طور مداوم به یک طرف متمایل می‌شود، تشخیص داد.

واژه تورتیکولیس خود ترکیبی از دو واژه “tortus” و “collum” با ریشه لاتین می‌باشد که در کنار هم، گردن پیچ خورده معنی می‌دهد. این عارضه که به آن گردن چرخیده نیز گفته می‌شود در کودکان نسبتاً شایع می‌باشد.

کجی گردن چیست؟


به طور کلی کجی گردن به دو نوع مادرزادی (که از بدو تولد وجود دارد) و اکتسابی (در زمان نوزادی یا کودکی به وجود می‌آید) تقسیم می‌شود. رایج‌ترین نوع این عارضه، کجی عضلانی گردن به صورت مادرزادی است. هر چند این عارضه در زمان تولد کودک وجود دارد اما ممکن است والدین کودک تا چند هفته بعد از تولد او که شروع به گردن گرفتن و کنترل بیشتر حرکات سر خود می‌کند، متوجه وجود این عارضه نشوند.

  • کجی مادرزادی عضلانی گردن نسبت به روش‌های درمانی فیزیکی به ویژه در صورتی که زود و به موقع شروع شود خیلی خوب پاسخ می‌دهد. گاهی اوقات این عارضه با پلاژیوسفالی همراه است که یک بیماری شایع و البته قابل درمان می‌باشد که در آن شکل سر و صورت حالت نامتقارن دارد. علت بروز این عارضه آن است که نیروی جاذبه به صورت نامتقارن بر روی سر کج شده کودک وارد می‌شود و آن را به طور نامتوازن به طرف پایین می‌کشد. در نتیجه یک طرف جمجمه یا صورت کودک ظاهر صاف و کشیده پیدا می‌کند.
  • کجی گردن اکتسابی معمولاً در سن 4 تا 6 ماهگی نوزاد یا بعد از آن ایجاد می‌شود و ممکن است به طور سریع یا به آرامی بروز کند. این نوع از کجی گردن برخلاف نوع مادرزادی معمولاً با عدم تقارن صورت همراه نیست.
  • کجی گردن اکتسابی می‌تواند از نوع خوش‌خیم بوده و یا خود نشانه‌ای از مشکلات جدی‌تر برای سلامت نوزاد باشد. از آنجا که علائم ایجاد کننده این عارضه می‌تواند بسیار متنوع باشد، بسیار مهم است که به سرعت برای درمان آن اقدام شود تا بتوان مراقبت و درمان مناسبی را برای کودک تأمین نمود.

کجی گردن در کودکان با بیماری دیگری به نام کجی گردن اسپاسمودیک که در بزرگسالان اتفاق می‌افتد، متفاوت است.

علائم کجی گردن چیست؟


کجی گردن عضلانی مادرزادی

  • دامنه حرکت سر و گردن در کودک محدود است.
  • سر کودک به یک طرف و چانه به طرف دیگر متمایل است.
  • در برخی موارد، توده‌ای (یا شبیه توده‌ای) به اندازه یک نخود در ماهیچه استرنوکلئیدوماستوئید (SCM) مشاهده می‌شود.
  • عدم تقارن سر و صورت که نشان دهنده پلاژیوسفالی است، نیز ممکن است مشاهده شود.
  • در برخی موارد مشکلات اسکلتی عضلانی مانند رشد ناهنجار (دیسپلازی) مفصل ران نیز مشاهده می‌شود.

کجی گردن اکتسابی

  • دامنه حرکت سر و گردن محدود است.
  • سر کودک به یک طرف و چانه به طرف دیگر متمایل است.
  • در نوع خاصی از این بیماری به نام کجی گردن پاروکسیسمال خوش‌خیم ممکن است کجی گردن به صورت دوره‌ای یا به شکل حملات متناوب مشاهده شود. این حملات اغلب با علائم دیگری از قبیل استفراغ، تحریک‌پذیری و خواب‌آلودگی همراه است.
  • سایر علائم این بیماری بسته به عامل به وجود آورنده آن متفاوت می‌باشد.

در صورتی که کجی گردن کودک پس از وارد شدن ضربه (حتی یک ضربه خفیف) و درد گردن مشاهده شود باید بلافاصله کودک مورد معاینه قرار بگیرد و اطمینان حاصل شود که مهره‌های C1 و C2 کودک دچار جابه‌جایی نشده باشند. علاوه بر آن کودکانی که همزمان با کجی گردن دردناک دچار تب و عفونت در ناحیه حلق (حفره پشت بینی، دهان و حنجره) یا فضای رتروفارنکس (ناحیه پشت حلق) می‌شوند باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنند. این عوارض در صورتی که به موقع درمان نشود می‌تواند منجر به بروز یک اختلال نادر به نام سندروم گریسل گردد.

علل کجی گردن چیست؟


علل کجی گردن

با توجه به اینکه کجی گردن می‌تواند انواع مختلفی داشته باشد، نکته بسیار مهم در درمان آن این است که علت اصلی ایجاد عارضه شناخته شود تا بتوان مراقبت‌ها و درمان مناسبی را در اسرع وقت برای کودک تأمین نمود.

کجی گردن عضلانی مادرزادی

در کودکانی که مبتلا به کجی گردن عضلانی مادرزادی (شایع‌ترین نوع کجی گردن در اطفال) هستند، عضله SCM کوتاه و منقبض می‌شود. این عضله در امتداد هر دو طرف گردن وجود دارد و مسئول کنترل حرکات سر به اطراف و بالا و پایین می‌باشد.

چند علت رایج برای منقبض شدن عضله SCM و کج شدن سر کودک به یک طرف وجود دارد که عبارتند از:

  • وضعیت قرارگیری جنین در رحم مادر قبل از به دنیا آمدن
  • رشد غیر طبیعی عضله SCM
  • ضربه یا آسیب‌دیدگی عضله SCM در زمان تولد

در موارد بسیار نادری نیز ممکن است کجی گردن عضلانی مادرزادی خود به عنوان نشانه‌ای از سایر بیماری‌های زمینه‌ای بروز کند. مهم‌ترین این بیماری‌ها عبارتند از:

  • ناهنجاری‌های استخوانی مادرزادی در ناحیه بالای ستون فقرات گردنی که با فرورفتگی (چرخش غیر طبیعی) مهره C1 بر روی مهره C2 در ستون فقرات گردنی (بخشی از ستون فقرات که ناحیه گردن را در بر می‌گیرد) همراه است.
  • ناهنجاری‌های استخوانی مادرزادی در قسمت بالای ستون فقرات گردنی که در اغلب موارد با ناهنجاری‌های اسکلتی مادرزادی از قبیل موارد زیر همراه است:
    • کوتاهی گردن
    • کوتاهی دست و پا
    • کوتولگی
    • چروکیدگی موجی شکل پوست در یک طرف گردن به صورت مادرزادی
    • سندروم کیلیپل-فیل (Klippel-Feil) که یک نقص مادرزادی نادر است و باعث جوش خوردن چند مهره گردن به همدیگر می‌شود.
    • آکوندروپلازی که یک اختلال در رشد استخوان است.
    • دیسپلازی اپیفیزال چندگانه که یک بیماری است که بر رشد بافت‌های استخوانی و غضروفی در محل استخوان‌های بلند بازوها و پاها تأثیر می‌گذارد.
    • سندروم مورکوئیو (Morquio) که یک اختلال متابولیکی ارثی است و از تجزیه مولکول‌های قند در بدن جلوگیری می‌کند.

کجی گردن اکتسابی

علل بروز کجی گردن اکتسابی در کودکان بسیار متنوع است و این عارضه دامنه گسترده‌ای از شدت‌های مختلف از حالت خوش‌خیم گرفته تا حالت بسیار وخیم را شامل می‌شود. برخی از مهم‌ترین علل بروز کجی گردن اکتسابی عبارت است از:

  • عفونت خفیف (معمولاً از نوع ویروسی)
  • ضربه جزئی به سر و گردن
  • ریفلاکس معده
  • عفونت‌های تنفسی و بافت‌های نرم در ناحیه گردن
  • ناهنجاری‌های ناحیه ستون فقرات گردنی (مانند جابه‌جایی آتلانواکسیال مهره)
  • مشکلات بینایی (که در این مورد به آن اصطلاحاً کجی گردن چشمی گفته می‌شود)
  • واکنش غیر طبیعی به برخی از داروها (واکنش دیستونیک)
  • نوتان اسپاسمی (یک بیماری معمولاً خوش‌خیم که باعث لرزش سر همراه با حرکات کنترل نشده چشم می‌شود)
  • سندروم ساندیفر (یک بیماری نادر که طی آن، رفلاکس معده همراه با اسپاسم عضلات ناحیه گردن رخ می‌دهد)

کجی گردن چگونه تشخیص داده می‌شود؟


برای تشخیص این عارضه معمولاً پزشک سابقه پزشکی کامل کودک را بررسی کرده و یک معاینه فیزیکی کامل بر روی او انجام می‌دهد. اگر بر اساس نظر پزشک، یک نوزاد مبتلا به کجی گردن همراه با یک ناهنجاری اسکلتی باشد ممکن است برای تأیید این تشخیص از تصویربرداری اشعه ایکس و یا ام آر آی استفاده شود.

سوابق پزشکی

پزشک در وهله اول چند سوال در رابطه با شرح حال کودک می‌پرسد که به او کمک می‌کند نوع عارضه کجی گردن در کودک را تعیین کند. سوالاتی از قبیل:

  • سن کودک چقدر است؟
  • کجی گردن از چه زمانی به وجود آمده است؟
  • آیا کجی گردن به صورت یک دفعه اتفاق افتاده یا تدریجی؟
  • آیا به سر و گردن کودک ضربه‌ای وارد شده است؟
  • آیا کودک تب دارد؟
  • آیا کودک دچار عفونت است؟
  • آیا کودک سابقه عمل جراحی در ناحیه سر و گردن دارد؟
  • آیا علائم مشکوک دیگری در کودک مشاهده شده است؟
  • آیا کودک داروی خاصی مصرف می‌کند؟

 

سوابق پزشکی جهت کمک به تشخیص کجی گردن

معاینه فیزیکی

به منظور تعیین نوع عارضه کجی گردن در کودک شما، پزشک یک سری معاینات کامل فیزیکی و عصبی را بر روی او انجام می‌دهد. این معاینات شامل موارد زیر است:

  • بررسی دامنه حرکت سر و گردن
  • معاینه لمسی عضله SCM در ناحیه گردن جهت تشخیص وجود احتمالی یک توده یا شبه تومور کوچک که تقریباً در یک مورد از هر 3 مورد کجی گردن عضلانی مادرزادی وجود دارد.
  • بررسی وجود یا عدم وجود حالت نامتقارن یا ناهموار در صورت و سر به منظور تشخیص احتمالی عارضه‌ای به نام پلاژیوسفالی (تشخیص وجود این عارضه اهمیت بسیار زیادی در درمان کودک دارد، زیرا ممکن است سر و صورت کودک در اثر نیروی کشش نامتوازن جاذبه بر روی دو طرف سر کج شده او به شکل نامتقانی رشد کرده باشد)
  • بررسی مفصل ران کودک و نحوه چرخش آن (زیرا احتمال ابتلا دیسپلازی مفصل ران در نوزادان مبتلا به کجی گردن مادرزادی اندکی بیشتر است)

همچنین ممکن است پزشک از روش‌های تشخیصی دیگر مانند سونوگرافی نیز استفاده کند تا بتواند ناهنجاری‌های احتمالی در ستون فقرات را تشخیص دهد. این ناهنجاری‌ها می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات نادر اما جدی برای سلامتی کودک باشد.

چه روش‌های برای درمان کجی گردن وجود دارد؟


کجی گردن عضلانی مادرزادی

در صورتی که پزشک تشخیص دهد که کودک شما به کجی گردن عضلانی مادرزادی مبتلا است، شما و کودکتان یک برنامه درمان فیزیکی را شروع خواهید کرد که با هدف بلندتر کردن عضله کوتاه SCM طراحی شده است.

کجی گردن عضلانی مادرزادی

برنامه‌های فیزیوتراپی شامل ورزش‌های خاصی است که می‌توانید با یک برنامه زمانی مشخص مثلاً در زمان تعویض پوشک کودک در خانه انجام دهید. همچنین آموزش‌های لازم به شما داده می‌شود که چگونه کودک خود را در آغوش بگیرید و محیط مناسبی را برای او فراهم کنید تا تشویق شود که سر خود را بچرخاند و عضله SCM را کشش دهد.

ممکن است متخصص درمان فیزیکی استفاده از وسیله ساده‌ای به نام تات (TOT) گردنی را نیز برای کودک تجویز کند. واژه TOT که مخفف یک عبارت انگلیسی معادل “ارتوز لوله‌ای برای کجی گردن” است، نام یک لوله پلاستیکی ساده و کوچک است که در اطراف گردن کودک قرار می‌گیرد. این وسیله برای کمک به کودکان جهت صاف نگه داشتن سر و تقویت عضلات گردن طراحی شده است. فیزیوتراپیست‌ها روش صحیح استفاده از این وسیله را به شما آموزش خواهند داد.

پزشکان همچنین به نیازهای کودکانی توجه می‌کنند که مبتلا به کجی گردن همراه با عدم تقارن صورت و سر (که به آن پلاژیوسفالی گفته می‌شود) هستند. پزشکان دریافته‌اند که این کودکان معمولاً به روش‌های درمانی غیر جراحی و غیر تهاجمی از قبیل موارد زیر خیلی خوب پاسخ می‌دهند:

  • استفاده از وسایل اصلاح کننده سفارشی مانند کلاه ایمنی و قطعات قالب‌گیری شده مخصوص
  • تغییر وضعیت خواب کودک
  • ورزش‌ها و تمرین‌های اختصاصی

در برخی موارد برای اصلاح عضله کوتاه SCM و یا هر گونه عدم تقارن که ممکن است با پلاژیوسفالی همراه باشد، به اقدامات درمانی دیگری از قبیل عمل جراحی نیاز خواهد بود. پزشک ممکن است انواع مختلفی از روش‌های درمانی متناسب با نیازهای خاص کودک را در قالب برنامه‌های جراحی ارتوپدی و جراحی پلاستیک به شما پیشنهاد کند.

کجی گردن اکتسابی

برنامه درمانی کودک شما در صورت ابتلا به کجی گردن اکتسابی، بر اساس علت به وجود آورنده آن متفاوت خواهد بود. برخی از رایج‌ترین روش‌های مورد استفاده برای درمان این عارضه عبارت است از:

  • مصرف داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAID) برای تسکین درد و ناراحتی ناشی از آسیب‌های اسکلتی عضلانی
  • آنتی‌بیوتیک درمانی برای کودکانی که کجی گردن آن‌ها ناشی از یک عفونت است.
  • داروهایی برای متوقف کردن رفلاکس معده در کودکانی که علت اصلی کجی گردن آن‌ها رفلاکس است.
این نوشته منتشر شده در گردن,مقالات می باشد. جهت اضافه کردن به علاقمندی های مرورگر خود بر روی لینک صفحه کلیک نمایید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Call Now Buttonتماس و مشاوره